środa, 18 listopada 2026
11°C Deszcz lekki
Sport25 lipca 2026

Historia poznańskiego uniwersytetu – od Lubrańskiego po współczesność

Akademia Lubrańskiego – iskra, która rozpaliła uczelnię

Zanim powstał Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań szczycił się już akademicką tradycją sięgającą XVI wieku. W 1519 roku biskup Jan Lubrański ufundował przy katedrze Akademię Lubrańskiego – pierwszą wyższą szkołę w stolicy Wielkopolski. Choć formalnie nie była uniwersytetem, jej program obejmował nauki wyzwolone, retorykę, filozofię oraz prawo, a wykładowcami byli m.in. wybitni humaniści sprowadzeni z Krakowa i zagranicy. Akademia stała się kuźnią elit Rzeczypospolitej, przyciągając młodzież z całego regionu. Niestety, po rozbiorach, w wyniku germanizacji i braku funduszy, szkoła podupadła i ostatecznie została zamknięta w 1780 roku. Mimo krótkiego żywota, to właśnie Akademię Lubrańskiego uznaje się za duchowego poprzednika dzisiejszego uniwersytetu, dowodząc, że Poznań od wieków aspiruje do miana miasta nauki.

Powstanie Wszechnicy Piastowskiej i burzliwe lata międzywojenne

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku, Poznań – jako stolica odrodzonej Wielkopolski – domagał się własnego uniwersytetu. Inicjatywa spotkała się z entuzjazmem społeczeństwa, a 7 maja 1919 roku dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego powołano do życia Wszechnicę Piastowską. Już 11 maja odbyła się uroczysta inauguracja, co czyni UAM jednym z pierwszych uniwersytetów odrodzonej Polski. Nazwę szybko zmieniono na Uniwersytet Poznański, a jego pierwszym rektorem został prof. Heliodor Święcicki. W 1920 roku uczelnia otrzymała w darze neorenesansowy gmach przy ul. Wieniawskiego (dziś Collegium Minus), który do dziś jest jej symbolicznym sercem. W okresie międzywojennym uniwersytet rozwijał się prężnie – powstały wydziały prawa, medycyny, filozofii, rolnictwa i teologii. Kształciły się tu przyszłe elity II RP, a kadrę naukową stanowili uczeni światowego formatu, jak choćby historyk Kazimierz Tymieniecki czy ekonomista Edward Taylor. Niestety, wybuch II wojny światowej przerwał ten rozwój. W ramach akcji „Intelligenzaktion” Niemcy zamknęli uczelnię, aresztowali i zamordowali wielu profesorów, a majątek uniwersytetu uległ zniszczeniu.

Od PRL-u do współczesności – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

Po wojnie uniwersytet wznowił działalność w 1945 roku. W 1955 roku, w hołdzie dla patrona, uczelnia otrzymała nazwę Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Okres PRL-u to czas intensywnego rozwoju, ale i politycznych nacisków. Mimo to poznańscy naukowcy – jak choćby filozof Leszek Kołakowski czy fizyk Jerzy Stelmach – zdobywali uznanie na arenie międzynarodowej. Po transformacji ustrojowej w 1989 roku UAM przeszedł gruntowną modernizację. Dziś jest to jeden z największych i najbardziej prestiżowych uniwersytetów w Polsce, kształcący blisko 30 tysięcy studentów na 20 wydziałach.

Współczesny UAM to nie tylko dydaktyka, ale i światowej klasy badania. W jego murach działają:

  • Wydział Biologii – znany z badań nad bioróżnorodnością i zmianami klimatu.
  • Wydział Chemii – z nowoczesnym Centrum Zaawansowanych Technologii.
  • Wydział Historii – kontynuujący tradycje badawcze sięgające Akademii Lubrańskiego.
  • Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa – kształcący liderów opinii publicznej.

Uczelnia dynamicznie się rozrasta – nowe kampusy na Morasku, centra badawcze i laboratoria przyciągają studentów z całego świata. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza to dziś nie tylko instytucja edukacyjna, ale motor innowacji i kultury w Poznaniu. Od skromnej szkoły Lubrańskiego po nowoczesne imperium wiedzy – historia poznańskiej uczelni to opowieść o determinacji, ambicji i nieustannym dążeniu do doskonałości, która trwa nieprzerwanie od ponad 500 lat.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Biznes

Gdzie w Poznaniu znaleźć szyldy z duszą i przedwojenny design

Śladami dawnych mistrzów – przedwojenne witryny i szyldy w centrum Poznań, mimo burzliwej historii, zachował niezwykłe bogactwo detali architektonicznych z pierwszej połowy XX wieku. Najwięcej „żywych” szyldów z duszą znajdziemy w obrębie Starego Miasta i okolicznych ulic. Spacer

Kultura

Poznań oczami rowerzysty: poradnik pierwszej wyprawy po mieście

Przygotowanie i planowanie trasy – od czego zacząć? Zanim ruszysz na podbój Poznania na dwóch kółkach, warto poświęcić chwilę na zaplanowanie trasy. Stolica Wielkopolski dysponuje siecią dróg rowerowych liczącą ponad 200 km, ale nie wszystkie odcinki są równie przyjazne dla począ

Sport

Nieoczywiste miejsca na sesję zdjęciową w stolicy Wielkopolski

Poznań nie tylko na Starym Rynku – gdzie szukać wyjątkowych kadrów? Poznań to miasto, które fotografowie doskonale znają z klasycznych ujęć: kolorowe kamieniczki Starego Rynku, poznańskie koziołki na ratuszowej wieży czy malownicza Śródka. Jednak prawdziwi miłośnicy fotografii wi

Biznes

Najciekawsze rzeźby i pomniki w Poznaniu, które często pomijamy

Nie tylko Bamberka i Przemysł – mniej oczywiste ikony Starego Miasta Spacerując po poznańskim Starym Rynku, wzrok przykuwają przede wszystkim renesansowe kamienice, ratusz z koziołkami oraz pomnik Bamberki. Jednak kilka kroków dalej, wśród zaułków i na przyległych ulicach, kryją

Kultura

Poznańskie kawiarnie z historią: od PRL-u do hipsterskich wnętrz

PRL-owski sznyt poznańskich kawiarni W Poznaniu, mieście targów i uniwersytetów, kawiarnie od zawsze pełniły rolę drugiego salonu – miejsca spotkań towarzyskich, intelektualnych dysput i codziennych rytuałów. W czasach PRL-u, gdy asortyment był reglamentowany, a wnętrza podlegały

Sport

Gdzie w Poznaniu oddać elektrośmieci, meble i niepotrzebne ubrania? Praktyczny przewodnik po lokalnych punktach

Elektrośmieci i odpady wielkogabarytowe – gdzie je zostawić? Poznań od lat stawia na selektywną zbiórkę odpadów, a mieszkańcy mogą korzystać z kilku sprawdzonych kanałów, by pozbyć się starych urządzeń elektrycznych, mebli czy opon. Podstawowym miejscem są Punkty Selektywnej Zbió